مقدمه ای بر فیبر کربن

Feb 25, 2022

فیبر کربن یک الیاف پیش ساز آلی مانند پلی اکریلونیتریل (یا زمین، ابریشم مصنوعی) است که در محیطی با دمای بالا برای تشکیل ساختار ستون فقرات کربن و یک فیبر پلیمری معدنی با محتوای کربن بالاتر از 90 درصد، پیرولیز و کربنیزه می شود. فیبر کربن دارای خواص مکانیکی عالی و پایداری شیمیایی، چگالی کم نسبت به آلومینیوم، استحکام بالا نسبت به فولاد،بینفیبر با کارایی بالابوده استدر تولید انبوه، فیبر کربن دارای بالاترین استحکام ویژه و بالاترین مدول ویژه الیاف است و دارای یک سری خواص عالی مانند هدایت الکتریکی، هدایت گرما، مقاومت در برابر خوردگی و یک سری مواد دیگر قابل تعویض نیست. فیبر کربن به طور گسترده ای در هوا فضا، تیغه های نیروی باد، ورزش و اوقات فراغت، مخازن تحت فشار، مواد کامپوزیت کربن/کربن، ساخت و ساز حمل و نقل و سایر زمینه ها استفاده می شود.

 

الیاف کربن را می توان بر اساس ابعاد مختلف از جمله نوع پیش ساز، خواص مکانیکی، مشخصات یدک کش و فرآیند آماده سازی پیش ساز طبقه بندی کرد. استانداردهای طبقه بندی برای انواع مختلف الیاف کربن به شرح زیر است:

 

انواع پیش ساز: به فیبر کربن مبتنی بر پان، فیبر کربن مبتنی بر زمین و فیبر کربن مبتنی بر ابریشم مصنوعی تقسیم می شود. در میان آنها، فیبر کربن مبتنی بر PAN از زمان معرفی آن در دهه 1960 به سرعت جایگاه اصلی را به خود اختصاص داده است و بیش از 90 درصد از کل فیبر کربن را به دلیل فرآیند تولید نسبتا ساده، خواص مکانیکی عالی و طیف وسیعی از کاربردها تشکیل می دهد. مقیاس تولید بر پایه زمین و بر پایه ابریشم مصنوعی کوچک است. بنابراین، در حال حاضر، الیاف کربن به طور کلی به الیاف کربن مبتنی بر PAN اطلاق می شود.


خواص مکانیکی: خواص مکانیکی عمدتاً در صنعت برای طبقه بندی استفاده می شود. با توجه به طبقه بندی خواص مکانیکی استاندارد ملی فعلی برای الیاف کربن مبتنی بر پلی اکریلونیتریل GB/T 26752-2020، الیاف کربن مبتنی بر PAN به چهار دسته تقسیم می شوند: نوع با مقاومت بالا، با استحکام بالا متوسطmodulusنوع، بالاmodulusنوع، و با استحکام بالا و بالاmodulusنوع.


مشخصات یدک کش: با توجه به تعداد الیاف کربن می توان آن را به بکسل های کوچک و بکسل های بزرگ تقسیم کرد. به طور کلی، الیاف کربن با تعداد یدک‌های کمتر از 24K را یدک‌های کوچک می‌نامند (1K نشان دهنده 1000 رشته در بسته‌ای از الیاف کربن است)، و الیاف بالاتر از 24K را یدک‌های بزرگ می‌نامند. فیبر کربن یدک کش کوچک دارای عملکرد عالی، خروجی کم و قیمت بالا است و به طور کلی در زمینه های با تکنولوژی بالا مانند هوافضا، دفاع ملی و صنایع نظامی استفاده می شود. محصولات یدک کش بزرگ دارای عملکرد نسبتا پایین، هزینه کم و کنترل تولید دشوار هستند و به طور گسترده در صنایع اساسی و زمینه های عمرانی استفاده می شوند.


فرآیند تهیه پیش ساز: با توجه به انتخاب حلال ریسندگی، تداوم فرآیند پلیمریزاسیون، روش فرآیندی که برای ریسندگی استفاده می شود و غیره، تهیه پیش ساز را می توان به انواع فرآیند تقسیم کرد. با توجه به حلال در حال چرخش، شامل DMSO (دی متیل سولفوکسید)، DMAC (N,N دی متیل استامید)، NaSCN (تیوسیانات سدیم) و سایر دسته های حلال مختلف است. با توجه به تداوم فرآیند پلیمریزاسیون، می توان آن را به روش یک مرحله ای و روش دو مرحله ای تقسیم کرد. با توجه به فرآیند ریسندگی، می توان آن را به چرخش مرطوب و ریسندگی مرطوب جت خشک تقسیم کرد.